Hoffmann in de Pers

Sluipenderwijs proberen werkgevers personeel continu te controleren. Camera’s, speciale software, toezichtscontracten en nepklanten moeten ervoor zorgen dat medewerkers vooral hun tijd niet verlummelen. „De drang
van werkgevers om personeel te controleren wordt steeds groter”,
constateert Erik Kwant, directeur van Q&A bedrijfsrecherche. Niet
verwonderlijk dus dat werknemers als Peter zich bespioneerd voelen.
Uit onderzoek van vacaturesite StepStone blijkt dat meer dan de helft
van de Nederlandse werknemers zich in de gaten gehouden voelt door de
baas.

Saillante spionagevoorbeelden genoeg. Zoals de gemeente Spijkenisse, die in buurtcentra 24 verborgen camera’s liet ophangen zonder het personeel daarover te informeren, of de medewerker van een betonbedrijf uit Zelhem, die vorig jaar een boete van ruim duizend euro van zijn werkgever kreeg wegens wildplassen, geregistreerd door de camera. Dat mogen extreme gevallen zijn, uit de groeiende populariteit van ‘spionagesoftware’ blijkt wel dat werkgevers op grote schaal personeel in de smiezen houden. Internationaal
marktleider Websense zag de verkopen van programma’s waarmee bazen
het surfgedrag van hun personeel kunnen volgen in Nederland met 20
procent per jaar stijgen. „Werkgevers willen niet alleen voorkomen
dat personeel porno bekijkt, maar ook dat zij klantgegevens meenemen
om een eigen zaak te beginnen”, zegt Marcel Kooring van Websense.

Ook cameratoezicht raakt steeds verder ingeburgerd, zegt Jos Meekel,
directeur van Hoffmann bedrijfsrecherche. Daarbij gaat het niet
alleen om het voorkomen van diefstal door buitenstaanders, al wordt
dat vaak aangevoerd. „Bedrijven willen gewoon weten wat het personeel
uitvoert.” Wie denkt te kunnen niksen als er een klant binnenstapt,
moet op zijn hoede zijn voor mystery shoppers. Die nepklanten doen
alsof zij een product willen om de dienstverlening te testen. In
supermarkten en kledingwinkels zijn ze een bekend fenomeen, maar ook
bankenverzekeraars en overheidsinstellingen maken er nu gebruik van.
Frank Haverkort, manager Benelux van marktleider Multi-Value,
benadrukt dat ‘mystery shoppen’ gebruikt wordt om de kwaliteit te
verbeteren en niet om medewerkers te beoordelen. „Onze rapporten
worden geanonimiseerd.” Toch erkent hij dat op basis van roosters
vaak te achterhalen is over welke medewerker het gaat. Maar, zo
benadrukt hij, ‘het personeel weet van tevoren dat we kunnen komen,
alleen niet wanneer’.

Al dat toezicht kan averechts werken, zegt een woordvoerder van
vakbond CNV. „Als werknemers structureel in de gaten worden gehouden,
werkt dat demotiverend. Vertrouwen in de werknemer moet het
uitgangspunt zijn en niet: we controleren bij voorbaat, want we
wantrouwen ons personeel.” Zolang het om steekproeven gaat en
personeel van het toezicht op de hoogte is, heeft het CNV echter
weinig bezwaren. Peter heeft inmiddels een nieuwe baan. Daar hoefde
hij geen toezichtscontract te tekenen en volgens de ict-afdeling
wordt hij niet in de gaten gehouden. „Maar ja, je weet het natuurlijk
nooit.” Wat zou u doen als u erachter komt dat uw baas u bespiedt met
camera, mystery guest of controle-software? Reageer op onze website
www.tctubantia. nl.

'Bedrijven willen gewoon weten wat het personeel uitvoert'
Personeel vaker bespied door baas

Het gebruik van computerprogramma’s, nepklanten en camera’s om
personeel in de gaten te houden, is in opmars. Bedrijven willen zo
voorkomen dat werknemers frauderen of hun tijd verdoen. Dat blijkt
uit een rondgang langs ontwikkelaars van beveiligingssoftware,
bedrijfsrechercheurs en marktonderzoekers die werken met mystery
shoppers. Marktleider Websense ziet de verkoop van ‘spionagesoftware’
aan Nederlandse bedrijven jaarlijks met twintig procent toenemen.
Daarmee kan de werkgever zien welke websites medewerkers bezoeken.

Bedrijven controleren veelvuldig het e-mailverkeer en gebruiken vaker
programma’s die toetsaanslagen op een toetsenbord registreren, stelt
Hoffmann bedrijfsrecherche, dat bedrijven adviseert over digitaal
personeelstoezicht. Het bedrijf constateert ook een groei van het
aantal camera’s. „Er is de afgelopen jaren sprake van een hausse”,
bevestigt Hans Hubregtse, adviseur van FNV Bondgenoten „omdat het
installeren van camera’s makkelijk en goedkoop is.” Het plaatsen van
camera’s is toegestaan, mits het personeel ervan op de hoogte is.
Maar volgens de FNV moeten bedrijven terughoudend zijn in verband met
de privacy van personeel. Vakcentrale CNV waarschuwt dat te veel
controle - op welke manier dan ook - averechts kan werken. „Het is
demotiverend en verpest het werkplezier”, zegt een woordvoerder. Ook
het gebruik van nepklanten neemt snel toe. Sinds 2004 is de markt
voor het zogeheten ‘mystery shoppen’ bijna verdubbeld, blijkt uit
cijfers van MOA, de brancheorganisatie voor marktonderzoeksbureaus.
Zij controleren in opdracht de kwaliteit van het personeel. Bij
winkels is dat al langer gebruikelijk, maar tegenwoordig worden
nepklanten ook ingezet om medewerkers van banken, verzekeraars en
lagere overheden te testen.