Kijk uit voor de interneppers!
Winkelen op internet. Het leek Mark Offermans de ideale manier om z'n dochter, die op het punt stond naar de middelbare school te gaan, aan een nieuwe laptop te helpen. Hij bezocht wat vergelijkingssites en trof een webwinkel, PCfastfood.nl, die precies bood wat hij zocht. Mooie meevaller was dat exact dezelfde computer bij PCfastfood.nl flink goedkoper werd aangeboden dan in andere webwinkels. "Aangezien de prijs zo'n honderd euro scheelde, ging ik overstag," zegt Offermans die zichzelf nu een 'enorme sukkel' noemt. En dat terwijl het allemaal zo voorspoedig leek te gaan. De aankoop was binnen een vloek en een zucht gebeurt. Offermans betaalde met iDeal, de meest gebruikte online betaalmethode van Nederland. Hij wachtte vervolgens rustig af. Binnen een dag of vier zou de koerier aanbellen met een pakketje. Maar dat belletje en pakketje, die kwamen maar niet.
PCFASTFOOD FAILIIET?
Offermans begon zich na een tijdje zorgen te maken en besloot contact op te nemen: "Ik kreeg te horen dat mijn laptop niet meer leverbaar was. Geen punt: ze zouden het overgemaakte geld meteen terug storten. Maar toen begon de ellende." Want de terugbetaling blijft uit. Aangezien Offermans € 550 een beetje veel vindt 'om zo maar te laten zitten', begint hij PCfastfood te bestoken met mailtjes en belletjes. Het is het begin van een eindeloze smoezenparade. Hij krijgt de ene uitvlucht na de andere te horen van de mensen die het callcenter van de webwinkel bemannen. "Ik had een tijdje contact met een zekere Iris. Na een tijdje werkt die daar plotseling niet meer. Toen kreeg ik iemand aan de lijn die zegt dat ze failliet zijn en niks meer voor me kunnen betekenen. Hierna wordt de telefoon niet meer opgenomen en de mail niet meer beantwoord." Offermans raakt er behoorlijk moedeloos van, zeker omdat hij via klachtensites op internet ontdekt dat er nog veel meer gedupeerden zijn zoals hij. "En het gekke was: de site bleef gewoon online. En ze runnen nog meer websites onder andere namen. Dus ze gingen rustig verder met hun vage praktijken." Het bedrijf is op hetzelfde adres gevestigd als broodjeszaak Bonne Appetit in een winkelcentrum in Hengelo. Offermans overweegt nu om aangifte te gaan doen, al heeft hij het idee dat de politie pas in actie komt als ze honderd gevallen zoals hij hebben verzameld. "Dus nu komen ze er nog mee weg ook."
120 EURO GOEDKOPER
Hij is niet de enige die zich genaaid voelt na een www-aankoop. Ook Martine Veldman heeft het gevoel dat ze er in is geluisd. Al jaren klikt ze moeiteloos van online kledingwinkel naar digitale boekenzaak, tot nu toe zonder problemen. Tot ze haar vriend, zoals het een goede vriendin betaamt, wilde verrassen op Vaderdag met een Playstation 3 en het spelletje Guitar Hero. "Normaal beperk ik me tot aankopen van kleine bedragen maar nu viel ik toch voor de verleiding. Ik vond de spelletjes en de computer bij Digitala.nl maar liefst 120 euro goedkoper dan via andere sites."
Veldman schaft voor € 480 het beoogde Vaderdagcadeau aan. "Ik verwachtte eigenlijk geen problemen. Ik kwam er terecht via Kieskeurig.nl, een van de grotere vergelijkingssites. De betaling verliep via iDeal wat het vertrouwen wekt dat je met een bonafide partij te maken hebt."
Helaas verloopt hun Vaderdag zonder het feestelijk Playstation-uitpakmoment, want de spelcomputer wordt tot haar grote spijt nooit geleverd. "Achteraf voelde ik me een behoorlijke kluns", zegt Veldman terugkijkend, "ik ontdekte via allerlei sites dat ze in het verleden wel geleverd hebben maar er de laatste tijd een potje van maken." Haar poging om de aankoop te annuleren, is op niets uitgelopen. Wel opvallend is dat de site Digitala.nl ondertussen uit de lucht is en werd doorgestart onder de naam Crazy4games.nl. Dat wekt niet erg veel vertrouwen, vindt Veldman. "Ik ga nu aangifte doen. Maar de politie lijkt niet erg veel prioriteit aan dit soort zaken te geven."
Steeds meer Nederlanders krijgen te maken met frauduleuze zaken van malafide webwinkels. En dat is niet zo vreemd als je de stormachtige groei van het online shoppen bekijkt. Werd in het stenen tijdperk van het internet, in 1998, nog maar 41 miljoen omgezet, dit jaar verwacht brancheorganisatie Thuiswinkel.org dat er voor zes miljard euro via het web wordt verkocht. Alleen al in Nederland zijn inmiddels duizenden webwinkels en winkeltjes geopend. Voor kwaadwillenden is internet een goudmijn om consumenten te lokken die moeite hebben om hun eigen hebberigheid te weerstaan.
DUBIEUZE TRANSACTIES
Wijnand Jongen van Thuiswinkel.org kent de verhalen van opgelichte mensen zoals Offermans en Veldman. Zijn organisatie deelt een keurmerk uit aan winkels die akkoord gaan met leveringsvoorwaarden en afspraken over de annulering van aankopen. Toch vindt ook hij het niet zo raar dat oplichters makkelijk hun slag kunnen slaan via internet: "Dit jaar komen er maar liefst 500.000 mensen bij die voor de eerste keer iets via internet kopen. Er zijn altijd boeven die misbruik van de onwetendheid bij de nieuwkomers willen maken." Jongen schat het percentage dubieuze transacties via webwinkels op
1 a 2 procent van de zes miljard omzet dit jaar. Jongen: "Het schadebedrag schatten we dit jaar op 90 miljoen euro. Dat zijn enorm veel dubieuze transacties."
In het algemeen hanteert de directeur van Thuiswinkel.org het uitgangspunt dat 'als iets te mooi is om waar te zijn' het meestal niet in de haak is. "Populaire gadgets zoals iPhones, gameconsoles en laptops die spotgoedkoop worden aangeboden, daar is meestal iets mee aan de hand. Mensen moeten natuurlijk ook hun gezond verstand gebruiken. Van een gloednieuwe fiets van twee tientjes, kun je ook verwachten dat ie gejat is."
Bas Ketelaars is expert op het gebied van internetoplichting. Hij runt samen met zeven andere vrijwilligers de site Opgelichtopinternet.nl en zegt dat de boeven steeds talrijker en geslepener worden. "Iedere nationaliteit heeft zo haar eigen specialisme. Zo zijn Nigerianen bekend van fraude via email waarbij, na overmaking van een klein bedrag, grote vergoedingen worden beloofd. Roemenen opereren vanuit Engeland bij het inklaren van geexporteerde auto's. In Nederland zie je dat er vaak mensen zijn die hun pasje en bankrekening uitlenen en dan als katvanger operen voor oplichters die dit gebruiken om geld weg te sluizen. De markt is erg innovatief en wordt alsmaar complexer."
Met de site probeert Ketelaars gedupeerden bij te staan met juridisch advies en onderzoek. Ze hebben een team van deskundigen die naar de achterkant van sites kunnen kijken om te zien of er een patroon is in oplichtingsgevallen. "Mensen delen bij ons hun ervaringen en kunnen steun vinden. We willen ook een openbare bron zijn voor justitie. Er is bij de politie nog een groot gebrek aan kennis van zaken." Regelmatig worden medewerkers van de site uitgenodigd op politiebureaus om workshops te geven en ervaringen te delen. "Toen we laatst bij de recherche waren viel hun mond open. Wat wij binnen een paar uur te weten komen, daar doen zij twee weken over. Ik schat dat de politie in Nederland als het om internetoplichting gaat, twee jaar achter loopt."
Het lijkt er op dat Nederlandse justitie oplichting via webshops nog geen hoge prioriteit geeft, zegt Robert Jan Mora van Hoffmann Bedrijfsrecherche. Als forensisch onderzoeker houdt hij zich bezig met het onderzoek naar digitale dragers. Hij komt regelmatig in aanraking met bedrijven die worstelen met internetfraude. Volgens Mora zou het een goed idee zijn om centraal aangifte te doen van internetfraude. "Wij gaan ook niet achter een zaak van zeg € 150 euro aan. Het is voor een particulier te duur om een bedrijf als het onze in te huren. Terwijl de politie er ook geen opsporingsprioriteit aan geeft omdat het ze ontbreekt aan kennis of tijd. Het gevolg is dat oplichters er wel heel makkelijk mee weg komen."
MILJOENENFRAUDE
Ook Bob Goulooze van het bedrijf Currence dat het populaire betaalsysteem iDeal uitbaat, schrikt van de vele fraudegevallen en een fraudebedrag van 90 miljoen per jaar. "Voor ons is het een beetje dubbel. Mensen betalen met iDeal via hun bank. Dat wekt de indruk dat betalen met iDeal niet alleen betrouwbaar is maar dat ook de winkel waar iets gekocht is, betrouwbaar is. Maar daar hebben wij eigenlijk niks mee te maken. Wij kunnen alleen garanderen dat de betaling goed verloopt, maar wij kunnen nooit zeggen dat de winkel 100% safe is." Zowel Mark Offermans als Martine Veldman hebben de moed opgegeven dat ze ooit nog hun bestelling geleverd krijgen. Maar ze zitten wel nog steeds op hun geld te wachten. Offermans: "Het is niet zo dat ik mensen bang wil maken om iets via een webwinkel te kopen. De grote namen zijn volgens mij best betrouwbaar." Veldman heeft haar les in ieder geval geleerd: "Grote aankopen via internet doe ik niet meer. Ik zal niet snel een tv kopen bijvoorbeeld." Uiteindelijk hebben ze hun felbegeerde laptop en spelcomputer wel in bezit gekregen. Ze zijn er eentje gaan kopen. In een echte winkel.
WEBWINKELS VOLLER, WINKELSTRATEN LEGER
De komende vijf jaar wordt er in Nederland zo massaal via internet gewinkeld dat de winkelstraten er last van gaan krijgen, blijkt uit een voorspelling van bedrijfsmakelaar Lang Lasalle uit Amsterdam. Vooral winkels in voetgangersgebieden lopen het risico te veranderen in spookstraten. In de wat minder populaire straten komt ongeveer een op de elf winkels leeg te staan.
LET OP!
Te voordelig betekent vaak: te mooi om waar te zijn. Ook al kan een aankoop
via internet behoorlijk wat geld schelen, het betekent niet dat populaire gadgets
plots de helft in prijs schelen.
Webwinkels met het keurmerk van Thuiswinkel.org voldoen aan regels wat betreft de
levering van goederen en het annuleren van bestellingen. Ze vormen een waarborg en mocht
het alsnog mis gaan, dan bemiddelt Thuiswinkel.org tussen klant en webwinkel.
Bij twijfel: googlen! Er zijn talloze sites waar consumenten ervaringen over dubieuze aanbieder uitwisselen.
De beste is Opgelichtopinternet.nl, een groot forum waar categorisch wordt bijgehouden wie
de grootse oplichters zijn.
