Het leven wordt steeds mooier
Column tijdschrift controlling nr 11, september 2005
In ons vak gaan de ontwikkelingen snel; als je er eens voor gaat zitten, realiseer je je dat de methodes van opsporing die in het begin van de zeventiger jaren heel andere zijn dan vandaag de dag. Leuk is dat óók de methodes van de fraudeurs en ladelichters, dieven en oplichters zich door de jaren hebben aangepast. Dat is dan ook de opdracht aan onze organisatie voor de komende jaren, vóórop blijven lopen.
De middelen zijn dan wel anders, de motivatie van de daders is hetzelfde gebleven. Hebzucht, vaak in ongebreidelde vorm, of financieel hoogwater, komt dan in beeld. Wat vroeger moest worden uitgezocht, gebeurde vaak wat ongestuurd, bijvoorbeeld door het bezoeken van zwarte markten om te kijken of, en hoe vaak en door wie, gestolen goederen van opdrachtgevers werden aangeboden.
Tegenwoordig zitten twee van onze mensen full-time op internet voor het napluizen van databanken en verkoop- en veilingsites, waarbij Speurders.nl en Marktplaats.nl onze speciale voorkeur genieten. Daar zie je netjes gerubriceerd, soms zelfs met foto in volle pracht, de goederen van onze klanten terug. Ook het zoeken naar personen, wat vroeger moest gebeuren door lokaal onderzoek, of het bellen van willekeurige naamgenoten, gaat tegenwoordig heel wat anders met internet.
Ook het zoeken naar bewijsmateriaal in bedrijfsadministraties vindt tegenwoordig voor een flink gedeelte plaats door digitaal onderzoek. Wat vroeger met de hand werd veranderd, waarbij inktonderzoek, schrijfmachineonderzoek en handschriftonderzoek houvast kon bieden, is nu vervangen door digitaal onderzoek en daarmee kan een hele hoop en heel snel. Dat kan te maken hebben met allerlei vormen van gegevensdragers, van Pda’s tot de simmetjes van mobiele telefoons. Op met name mobiele telefoons blijkt een schat aan gegevens voorhanden: gebruikte nummers, maar ook in het verleden verzonden en ontvangen SMS-berichten of agenda en kalender-gegevens. Met specialistische software op specifiek ingerichte laptops valt ook een hele hoop naar boven te halen op de systemen bij opdrachtgevers. Het betreft dan niet alleen actueel opgeslagen informatie, maar ook - althans volgens de daders - gewiste informatie, die gewoon benaderbaar blijft voor onze apparatuur.
In een netwerk-omgeving is in organisaties heel wat te onderzoeken. Wat vroeger gewoon in archiefkasten in ordners moest worden nageslagen, in kasboeken moest worden opgezocht, kan nu veelal door middel van onderzoek op de harde schijven. Vandaag de dag kan op fileservers worden onderzocht wie toegang heeft gehad of onrechtmatig verkregen tot bepaalde bestanden, op welke plaats en werkstation dat dáádwerkelijk gebeurd is, met welke wachtwoorden enz enz. Ook onderzoek op
mailservers is een veel voorkomende activiteit; wie heeft bepaalde informatie verstuurd, heeft contact met concurrentie of wie heeft met stalking tot doeleinde, rottige mail gestuurd naar collega’s of leidinggevenden. Zelfs onderzoek op printservers kan van belang zijn om bepaalde zaken naar boven te halen. Vastgesteld kan zo worden wie welke printopdrachten heeft ingevoerd, op welke tijdstippen en op welke werkplekken.
Laatst was er dan een zaak waarbij de boven omschreven methodes alle zijn gebruikt om een miljoenenfraude naar boven te halen. Aanleiding voor het onderzoek was in eerste instantie een aantal afwijkende gegevens die na forensisch/digitaal onderzoek definitief leken te wijzen in de richting van de hoogste financiële man. Kort gezegd kwam het er op neer dat de boekhouder geld wegnam uit de zaak. De man had valse facturen op uiterst slinkse wijze in de administratie verwerkt, onder meer door de kostprijs van productie op te hogen.
Zoals zo vaak is het achteraf gemakkelijk praten, maar de bedrijfsleiding had dus eerder vraagtekens kunnen zetten bij het uitgavenpatroon van de betrokkene. Hij kwam regelmatig voorrijden in gloednieuwe auto’s uit het topsegment, zoals Mercedes, BMW en zelfs een Porsche. Zo was het ook opgevallen dat de man een voorliefde had voor glimmende sieraden, eigenlijk zonder dat men daarbij het besef had gehad dat het om echt goud en echte edelstenen ging! Om de schade te beperken, werd er onmiddellijk beslag gelegd op die eigendommen van de boekhouder. De buit was zelfs voor onze begrippen verbluffend: kunstwerken, drie Mercedessen, een peperdure motor en zeer veel sieraden, waaronder een nogal opzichtig horloge.
In verband met de door opdrachtgever wijselijk af te sluiten verzekering, werden de sieraden, waaronder het horloge, getaxeerd. Toen de opdrachtgever de taxatiewaarde van het horloge vernam, kon hij zijn oren amper geloven. Het klokje bleek namelijk een waarde van vijfhonderdduizend euro (!) te vertegenwoordigen. Het was gemaakt van puur goud, ingezet met kostbare diamanten en waarschijnlijk ook nog waterproof!
In dit geval een geluk bij een ongeluk, want door verkoop van de in beslag genomen goederen kon een aanzienlijk deel van de schade worden verhaald, waarbij overigens bleek dat het horloge slechts in het Midden-Oosten aan de man te brengen was. Nergens in Europa was er belangstelling voor.
U ziet, als fraude-onderzoekers willen we om goede redenen voorop blijven lopen om bovenstaande grappenmakers te kunnen blijven verschalken. En door alle nieuwe technische mogelijkheden wordt ons leven inderdaad steeds mooier!
In ons vak gaan de ontwikkelingen snel; als je er eens voor gaat zitten, realiseer je je dat de methodes van opsporing die in het begin van de zeventiger jaren heel andere zijn dan vandaag de dag. Leuk is dat óók de methodes van de fraudeurs en ladelichters, dieven en oplichters zich door de jaren hebben aangepast. Dat is dan ook de opdracht aan onze organisatie voor de komende jaren, vóórop blijven lopen.
De middelen zijn dan wel anders, de motivatie van de daders is hetzelfde gebleven. Hebzucht, vaak in ongebreidelde vorm, of financieel hoogwater, komt dan in beeld. Wat vroeger moest worden uitgezocht, gebeurde vaak wat ongestuurd, bijvoorbeeld door het bezoeken van zwarte markten om te kijken of, en hoe vaak en door wie, gestolen goederen van opdrachtgevers werden aangeboden.
Tegenwoordig zitten twee van onze mensen full-time op internet voor het napluizen van databanken en verkoop- en veilingsites, waarbij Speurders.nl en Marktplaats.nl onze speciale voorkeur genieten. Daar zie je netjes gerubriceerd, soms zelfs met foto in volle pracht, de goederen van onze klanten terug. Ook het zoeken naar personen, wat vroeger moest gebeuren door lokaal onderzoek, of het bellen van willekeurige naamgenoten, gaat tegenwoordig heel wat anders met internet.
Ook het zoeken naar bewijsmateriaal in bedrijfsadministraties vindt tegenwoordig voor een flink gedeelte plaats door digitaal onderzoek. Wat vroeger met de hand werd veranderd, waarbij inktonderzoek, schrijfmachineonderzoek en handschriftonderzoek houvast kon bieden, is nu vervangen door digitaal onderzoek en daarmee kan een hele hoop en heel snel. Dat kan te maken hebben met allerlei vormen van gegevensdragers, van Pda’s tot de simmetjes van mobiele telefoons. Op met name mobiele telefoons blijkt een schat aan gegevens voorhanden: gebruikte nummers, maar ook in het verleden verzonden en ontvangen SMS-berichten of agenda en kalender-gegevens. Met specialistische software op specifiek ingerichte laptops valt ook een hele hoop naar boven te halen op de systemen bij opdrachtgevers. Het betreft dan niet alleen actueel opgeslagen informatie, maar ook - althans volgens de daders - gewiste informatie, die gewoon benaderbaar blijft voor onze apparatuur.
In een netwerk-omgeving is in organisaties heel wat te onderzoeken. Wat vroeger gewoon in archiefkasten in ordners moest worden nageslagen, in kasboeken moest worden opgezocht, kan nu veelal door middel van onderzoek op de harde schijven. Vandaag de dag kan op fileservers worden onderzocht wie toegang heeft gehad of onrechtmatig verkregen tot bepaalde bestanden, op welke plaats en werkstation dat dáádwerkelijk gebeurd is, met welke wachtwoorden enz enz. Ook onderzoek op
mailservers is een veel voorkomende activiteit; wie heeft bepaalde informatie verstuurd, heeft contact met concurrentie of wie heeft met stalking tot doeleinde, rottige mail gestuurd naar collega’s of leidinggevenden. Zelfs onderzoek op printservers kan van belang zijn om bepaalde zaken naar boven te halen. Vastgesteld kan zo worden wie welke printopdrachten heeft ingevoerd, op welke tijdstippen en op welke werkplekken.
Laatst was er dan een zaak waarbij de boven omschreven methodes alle zijn gebruikt om een miljoenenfraude naar boven te halen. Aanleiding voor het onderzoek was in eerste instantie een aantal afwijkende gegevens die na forensisch/digitaal onderzoek definitief leken te wijzen in de richting van de hoogste financiële man. Kort gezegd kwam het er op neer dat de boekhouder geld wegnam uit de zaak. De man had valse facturen op uiterst slinkse wijze in de administratie verwerkt, onder meer door de kostprijs van productie op te hogen.
Zoals zo vaak is het achteraf gemakkelijk praten, maar de bedrijfsleiding had dus eerder vraagtekens kunnen zetten bij het uitgavenpatroon van de betrokkene. Hij kwam regelmatig voorrijden in gloednieuwe auto’s uit het topsegment, zoals Mercedes, BMW en zelfs een Porsche. Zo was het ook opgevallen dat de man een voorliefde had voor glimmende sieraden, eigenlijk zonder dat men daarbij het besef had gehad dat het om echt goud en echte edelstenen ging! Om de schade te beperken, werd er onmiddellijk beslag gelegd op die eigendommen van de boekhouder. De buit was zelfs voor onze begrippen verbluffend: kunstwerken, drie Mercedessen, een peperdure motor en zeer veel sieraden, waaronder een nogal opzichtig horloge.
In verband met de door opdrachtgever wijselijk af te sluiten verzekering, werden de sieraden, waaronder het horloge, getaxeerd. Toen de opdrachtgever de taxatiewaarde van het horloge vernam, kon hij zijn oren amper geloven. Het klokje bleek namelijk een waarde van vijfhonderdduizend euro (!) te vertegenwoordigen. Het was gemaakt van puur goud, ingezet met kostbare diamanten en waarschijnlijk ook nog waterproof!
In dit geval een geluk bij een ongeluk, want door verkoop van de in beslag genomen goederen kon een aanzienlijk deel van de schade worden verhaald, waarbij overigens bleek dat het horloge slechts in het Midden-Oosten aan de man te brengen was. Nergens in Europa was er belangstelling voor.
U ziet, als fraude-onderzoekers willen we om goede redenen voorop blijven lopen om bovenstaande grappenmakers te kunnen blijven verschalken. En door alle nieuwe technische mogelijkheden wordt ons leven inderdaad steeds mooier!
Meer informatie
